پرتال امام خمینی (س): حجتالاسلام دکتر علی کمساری، رئیس مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، در نشست تخصصی «سهشنبههای موزهاندیشی» با موضوع بازخوانی موزهها و یادمانهای حضرت امام، تأکید کرد که خانهموزههای مرتبط با امام خمینی(س) نباید به فضاهایی صرفاً نمایشی و شیءمحور تبدیل شوند، بلکه باید اصالت تاریخی خود را حفظ کنند و در عین حال، برای نسل جدید زنده، تعاملی و روایتمحور بمانند.
نقد سلیقهگرایی در سیاستگذاری فرهنگی
کمساری در بخش مهمی از سخنانش، سلیقهای بودن بخشی از تصمیمات فرهنگی در جمهوری اسلامی را مورد انتقاد قرار داد و گفت بسیاری از محدودیتها در حوزه هنر و موسیقی، مبنای شرعی نداشته و در مقاطعی صرفاً بر اساس نگاههای اداری و سلیقهای اعمال شدهاند. او با اشاره به ممنوعیت نمایش برخی سازها در رسانه ملی و تجربههای خود در مدیریت فرهنگی کرمان، تصریح کرد که گاه تصمیمهایی گرفته شده و سپس برای آنها «هویت شرعی یا انقلابی» ساخته شده است.
وی با ذکر نمونههایی از برخوردهای غیرکارشناسی با موسیقیدانان و هنرمندان، تأکید کرد که تشخیص حدود و شأن یک لباس یا یک فضا باید بر عهده کارشناس واقعی آن حوزه باشد، نه کسانی که صرفاً از بیرون و بر پایه پیشفرضهای محدود داوری میکنند. او گفت: «بسیاری از تصمیمات در جمهوری اسلامی از گذشته، تصمیماتی فاقد مبنای شرعی بوده است.»
جامعه باید امکان انتخاب و قضاوت داشته باشد
رئیس مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س) با تأکید بر اینکه تاریخ و فرهنگ باید وجوه مثبت و منفی را توأمان نشان دهند، اظهار کرد که پنهانکردن بخشهای منفی تاریخ، به فهم درست جامعه کمک نمیکند. او با اشاره به تعزیه، شبیهخوانی و نقشهای موافق و مخالف، گفت روایت تاریخی زمانی اثرگذار است که امکان مقایسه و داوری را برای مخاطب فراهم کند.
کمساری همچنین با استناد به آیات قرآن، بر منطق «شنیدن و برگزیدن» تأکید کرد و گفت جامعه اگر در معرض خیر و شر قرار گیرد، بهطور طبیعی و بر اساس فطرت خود، میتواند راه درست را انتخاب کند. او در این بخش از سخنانش یادآور شد که بسیاری از چهرههای انقلابی نیز در جوانی در معرض انتخابهای مختلف فرهنگی بودهاند، اما مسیر دیگری را برگزیدهاند.
تجربههای فرهنگی و هشدار نسبت به محدودسازیهای بیمبنا
کمساری در ادامه، با یادآوری تجربههای دوران مسئولیتش در کرمان، از فضای سختگیرانه و بعضاً متناقض در حوزه موسیقی سخن گفت. او توضیح داد که در مقطعی حتی نوع پوشش هنرمندان یا استفاده از سازهای خاص بهانه مداخلههای اداری میشد و این سختگیریها بیش از آنکه ریشه فقهی داشته باشند، حاصل نگاههای سلیقهای بودند.
او در ادامه، به برخی برخوردهای تند با چهرههای مذهبی و فرهنگی اشاره کرد و گفت اینگونه رفتارها نتیجه تنگکردن غیرکارشناسی دایره انتخاب و داوری در جامعه است؛ امری که به گفته او، در نهایت باعث فاصلهگرفتن بخشی از جامعه از قطار انقلاب میشود.
خانهموزههای امام؛ از تولد تا جماران
رئیس مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س) بخش اصلی سخنان خود را به تبیین جایگاه خانهموزههای امام اختصاص داد و گفت این اماکن بر اساس سیر تاریخی زندگی امام شکل گرفتهاند و هر یک بخشی از زیست سیاسی، علمی و اجتماعی ایشان را روایت میکنند.
او از خانهموزه خمین بهعنوان محل تولد امام یاد کرد و گفت این مکان، ریشههای خانوادگی و اجتماعی ایشان را نشان میدهد. سپس به خانههای امام در قم اشاره کرد و افزود این خانهها، بهویژه منزل یخچال قاضی، محل رخدادهای مهمی همچون سخنرانیها، دستگیری و تبعید شبانه امام و حوادث سال ۱۳۴۲ بودهاند.
کمساری همچنین به خانه امام در بورسا و نجف پرداخت و توضیح داد که هرچند برخی از این بناها در طول زمان از میان رفتهاند، اما با بهرهگیری از اسناد و عکسها بازسازی شدهاند. او درباره خانه امام در نجف گفت این مکان امروز یکی از پربازدیدترین خانهموزههاست و ماهانه از دهها هزار تا حدود صد هزار نفر بازدیدکننده دارد.
جماران؛ نماد سادهزیستی در دوران رهبری
او درباره جماران نیز تأکید کرد که این مجموعه، افزون بر اهمیت تاریخی، نماد سادهزیستی حضرت امام در دوران رهبری است. به گفته او، خانه و حسینیه جماران صرفاً محل بازدید نیستند، بلکه خودِ فضا پیام تاریخی دارند و سبک زندگی امام را روایت میکنند.
کمساری با مقایسه این فضا با خانه پدری امام در خمین و منزل ایشان در قم، تصریح کرد که سادگی جماران آگاهانه و معنادار بود؛ همانگونه که در سیره امیرالمؤمنین(ع) نیز بخش مهمی از سخنان مربوط به زهد و دنیاگریزی، مربوط به دوره حکومت ایشان است. او گفت: «حسینیه و خانه امام در جماران نماد سادهزیستی است» و این سادگی را جزئی از پیام تاریخی آن مکان دانست.
موزههای امام باید روایتمحور بمانند، نه صرفاً نمایشی
رئیس مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س) با استناد به تقسیمبندیهای بینالمللی موزهها، خانهموزه امام را در رده «خانهموزههای شخصیتها» دانست و توضیح داد که این نوع خانهموزهها بیش از آنکه شیءمحور باشند، روایتمحورند. او تأکید کرد که در چنین فضاهایی، خودِ بنا و محیط، راوی زندگی شخصیت است و نباید با مداخلات نمایشی، اصالت آن از میان برود.
وی در عین حال، طرحهای مختلف برای چندرسانهایکردن این اماکن را نیز مطرح کرد و گفت هرچند این ایدهها میتواند به جذب مخاطب کمک کند، اما ممکن است به سادگی و اصالت فضا آسیب بزند. او افزود در خمین نیز همین مسئله مطرح است و باید میان حفظ اصالت و استفاده از ابزارهای نوین، توازن برقرار شود.
ضرورت تعامل با نسل جدید و همکاری با میراث فرهنگی
کمساری در پایان سخنان خود، زندهبودن و جریانساز بودن خانهموزههای امام را از ویژگیهای اصلی این اماکن دانست و گفت این فضاها باید برای نسل جوان و نوجوان، تعاملیتر و قابلفهمتر شوند. او با اشاره به فعالیتهای فرهنگی در خمین و جماران، تأکید کرد که این اماکن تنها محل بازدید نیستند، بلکه ظرفیت برگزاری برنامهها و رویدادهای فرهنگی را نیز دارند.
وی همچنین از آمادگی مؤسسه برای همکاری بیشتر با وزارت میراث فرهنگی خبر داد و اظهار امیدواری کرد که نشستهای تخصصی از این دست، به تصمیمهای دقیقتر و کارآمدتر برای توسعه و فعالسازی خانهموزههای امام منجر شود
.
انتهای پیام /*